الگوی مفهومی اعتلای حرفه‌ای استادان دانشگاه ‏ها: مطالعه ‎ای فراترکیبی

نویسندگان
1 علوم تربیتی، گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
2 گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه هرمزگان
3 گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
4 گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
5 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
چکیده
اعتلا‌ی حرفه‌ای اعضای هیأت علمی فرایندی است که توسعه ظرفیت‌های انسانی دانشگاه را تقویت کرده و عملکرد سازمانی را بهبود می‌بخشد؛ همچنین موجب ایجاد فرهنگ یادگیری مادام‌العمر، تطابق با تحولات علمی و فناورانه، افزایش عدالت آموزشی، تعمیق تعهد سازمانی و سرمایه‌گذاری راهبردی در توسعه پایدار نظام آموزش عالی می‌شود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش فراترکیب، به استخراج و تحلیل مولفه‌های اعتلای حرفه‌ای اعضای هیأت علمی دانشگاه پرداخت. در این مطالعه از روش هفت‌مرحله‌ای ساندلو و باروسو (2006) استفاده شد. جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های ایرانداک، نورمگز، مگیران، Scopus، ERIC و Web of Science طی سال‌های 1393-1403 (2014-2024) انجام شد. از میان 702 مقاله شناسایی‌شده، پس از غربالگری سه‌مرحله‌ای بر اساس معیارهای ورود (مطالعات کیفی/آمیخته، تمرکز بر اعضای هیأت علمی، دسترسی به متن کامل) و خروج (تکراری، روش‌شناسی نامشخص، نتایج مبهم)، 41 مقاله (27 انگلیسی و 14 فارسی) انتخاب گردید. تحلیل داده‌ها در دو مرحله صورت گرفت: 1) تحلیل مضمون که منجر به شناسایی 105 کد پایه، 28 مضمون سازمان‌دهنده و 9 مضمون فراگیر شد؛ 2) تحلیل تفسیری ثانویه با چارچوب سطوح نظام‌مند برای سازمان‌دهی مضامین در الگویی ساختاری. نتایج نشان داد که اعتلای حرفه‌ای اعضای هیأت علمی در چارچوب مدل سه‌سطحی (کلان، میانی، خرد) قابل تبیین است: در سطح کلان، ارتقای نظام حکمرانی، توسعه فرهنگ دانشگاهی و حمایت‌های سازمانی بستر سیاست‌گذاری را فراهم می‌کند؛ در سطح میانی، یادگیری و تدریس پویا و نوآور، توانمندسازی مبتنی بر فناوری، توسعه شبکه‌سازی علمی و همسوسازی برنامه‌ها با نیازهای حرفه‌ای سازوکارهای اجرایی را تعریف می‌کند؛ و در سطح خرد، ارتقای مهارت‌های حرفه‌ای و نظام ارزشیابی پیامدهای فردی را نمایان می‌سازد. این مدل، فرایندی پویا، بازگشتی و تعاملی را توصیف می‌کند که در آن تغییر در هر سطح، سایر سطوح را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Conceptual Model of Professional Excellent for University Professors: A Meta-Synthesis Study

نویسندگان English

Farkhondeh Naseri Daryaei 1
Hosein Zainalipour 2
Nematollah Mousapour 3
Seyyed Mohammad Ali Soozandehfar 4
Yaser Rastegar 5
1 Department of Educational Sciences, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran
2 Department of Education, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran
3 Department of Education, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran
4 , Department of TEFL, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran
5 Department of Social Science, Faculty of Humanities, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran
چکیده English

Faculty professional advancement constitutes a multifaceted process that not only strengthens universities' human capacity development and enhances organizational performance but also fosters a culture of lifelong learning, facilitates adaptation to scientific and technological transformations, promotes educational equity, deepens organizational commitment, and enables strategic investment in sustainable higher education development. Employing a qualitative paradigm with a meta-synthesis methodology, this research systematically extracted and analyzed the components of faculty professional advancement in academia. The study implemented Sandelowski and Barroso's (2006) seven-step framework through a systematic search across Iranian databases (IranDoc, Noormags, Magiran) and international repositories (Scopus, ERIC, Web of Science) spanning the period 2014-2024 (1393-1403). From an initial corpus of 702 identified publications, a rigorous three-stage screening process based on explicit inclusion criteria (qualitative/mixed-methods studies, focus on academic faculty, full-text accessibility) and exclusion criteria (duplicates, methodologically obscure studies, ambiguous findings) yielded a final sample of 41 articles (27 English, 14 Persian). Data analysis proceeded through two phases: first, thematic analysis identified 105 basic codes, 28 organizing themes, and 9 overarching themes; second, secondary interpretive analysis utilizing a systematic levels framework structured these themes into a coherent conceptual model. The findings revealed that faculty professional advancement can be effectively conceptualized through a three-level model (macro, meso, micro): at the macro level, governance system enhancement, university culture development, and organizational support establish policy frameworks; at the meso level, dynamic innovative teaching and learning, technology-based empowerment, scientific networking development, and program alignment with professional needs define implementation mechanisms; and at the micro level, professional skill enhancement and evaluation systems manifest individual outcomes. This model conceptualizes professional advancement as a dynamic, recursive, and interactive process wherein changes at any level reciprocally influence other levels, thereby providing both theoretical grounding and practical applications for higher education policymakers and administrators.

کلیدواژه‌ها English

"Professional Excellent"
"University Professors"
"Faculty Members"
"Meta-Synthesis"

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 20 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 02 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 01 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار 01 اردیبهشت 1405