کردستان و مسأله نابرابریهای آموزشی

فراهم کردن امکان مساوی برای دستیابی کلیه لازم التعلیمان جامعه به فرصتهای آموزشی مطلوب، از جهات عدیده بویژه از نظر انسانی، اجتماعی و همچنین روح فرهنگ غنی اسلام، حایز اهمیت است. امروزه مردم حق برخورداری از آموزش و پرورش را به مفهوم برخورداری از آموزشی و پرورشی می دانند که از کیفیّت مطلوبی برخوردار باشد. آنها برخورداری یکسان همگان از آموزش و پرورش را به این منزله نیز تلقی می کنند که هر کسی، از لحاظ پیشرفت آموزش، فرصت و امکان توفیق مساوی داشته باشد. وجود نابرابریهای آموزشی مقبول آزادگان، بویژه مسلمانان که بر اساس مبانی دینی خود از برادری و برابری معنوی و عقیدتی برخوردارند، نیست. بدیهی است که لازمه ایجاد فرصتهای آموزشی مساوی برای همه لازم التعلیمان – اعم از دختر یا پسر، شهری یا روستایی– کاهش نابرابریهای آموزشی و توزیع عادلانه و مناسب فرصتها و امکانات آموزشی در بین آنان است. در این مقاله، مسأله نابرابریهای آموزشی در مورد لازم التعلیمان کلیه دوره های تحصیلی مناطق مختلف استان کردستان از سه دیدگاه مورد مطالعه قرار گرفته است: 1- از نظر شانس ورود به نظام آموزشی نظیر نرخ ثبت نام و پوششهای تحصیلی؛ 2- از نظر برخورداری از منابعی که در اختیار نظام آموزشی قرار می گیرد، نظیر نسبت دانش آموز به معلم متخصص (تراکم دانش آموزی)، نسبت دانش آموز به فضاهای آموزشی ( تراکم کلاسی) و ضریب بهره بری از فضاهای آموزشی؛ 3- از نظر کارکرد یا بازده نظام آموزشی، نظیر نرخ ارتقا، نرخ گذر و افت تحصیلی. در این مطالعه، با مراجعه به آمارنامه های انتشاریافته اقدام به جمع آوری داده ها و اطلاعات مورد نیاز موضوع بررسی شده و نتایج اطلاعات به دست آمده، بر حسب شاخصهای آموزشی مورد نظر، طبقه بندی گردیده و مورد تحلیل قرار گرفته است. سپس میزان دستیابی لازم التعلیمان دوره های مختلف تحصیلی (ابتدایی، راهنمایی، متوسطه عمومی) و آموزش عالی در نواحی چهارده گانه کردستان، به تفکیک جنس (دختر و پسر) و منطقه (شهری و روستایی)، بر اساس روشهایی نظیر شاخص انتخاب منطقه، ضریب ژینی، منحنی لورنز و جدول دوبعدی (چهار حالتی) مورد ارزیابی قرار گرفته و مناطق بر حسب میزان بهره مندیشان از فرصتهای آموزشی در سه حالت مرفه (برخوردار)، محروم (نابرخوردار) و متعادل طبقه بندی گردیده اند.