مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 Factors Influencing the Direction of the Science, Research, and Technology Sector in the Seventh Progress Plan and the Scenarios Ahead عوامل مؤثر بر جهت‌گیری بخش علوم، تحقیقات و فناوری در برنامه هفتم پیشرفت و سناریوهای پیش رو 1 27 732288 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.1 FA غلامرضا ذاکر صالحی استاد، گروه مطالعات تطبیقی و نوآوری در آموزش عالی، مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران 0009-0003-3894-2415 Journal Article 2025 03 09 The country's scientific community needs to identify the key drivers and barriers of science and technology. Given the importance of contextual and social conditions in which the drivers of science, technology, and innovation emerge, details of these factors can be traced in experts’ opinions, policy documents, and domestic written records. Under such circumstances, drivers, obstacles, and challenges are not considered sudden or accidental phenomena; rather, their traces can be found in specialized discussions and policy documents. The aim of the researcher was to identify the most significant driving and hindering factors and to explain possible future pathways. The research questions were: What drivers, enabling conditions, and capabilities are represented in policy documents from an exploratory perspective? What challenges, crisis-generating factors, and issues are highlighted in these documents? Finally, which of these categories are considered priorities by experts? Data were collected through documentary research, and the analysis involved weighting and prioritization using the Friedman test, followed by scenario development. In this exploratory study, five key documents containing important orientations and insights regarding factors influencing the future of science, research, and technology in Iran were first examined, and relevant statements and propositions were extracted. A questionnaire was then designed based on the literature and the propositions contained in these policy reports and was distributed among a group of higher education specialists. Subsequently, the Friedman test was conducted to rank the factors. The highest-ranked factors were identified and used as the basis for constructing four scenarios concerning the future of higher education, science, and technology. These scenarios were then prioritized according to weighted averages, leading to the identification of the preferred scenario. Using the opinions of a panel of experts, the scenarios were evaluated in terms of feasibility, plausibility, consistency with national realities, advantages, risks, and potential consequences. The findings of this exploratory study, following the identification and prioritization of drivers and barriers and the evaluation of the four proposed scenarios, indicated that the scenario of Strengthening and Stabilization had the highest feasibility and plausibility. The Collaborative Development of Science and Technology scenario ranked second in terms of likelihood of realization and credibility. جامعه علمی کشور نیازمند شناسایی پیشران ها و پسران های علم و فناوری است. با توجه به اهمیت شرایط بافتاری و اجتماعی، که پیشران های علم، فناوری و نوآوری در آن پدیدار می شوند، جزئیات آن را می توان در نظرها و اسناد نخبگان و مکتوبات و اسناد داخلی جست وجو کرد. در چنین شرایطی پیشران ها و موانع و چالش ها امری خلق الساعه تلقی نمی شوند و می توان رد پای آنها را درگفت وگوهای تخصصی و اسناد سیاستی یافت. هدف پژوهشگر کشف اصلی ترین عوامل پیشران و پسران و تبیین مسیرهای احتمالی آینده بود. پرسش پژوهشگر آن است که اسناد سیاستی با رویکرد اکتشافی چه پیشران ها، بسترسازها و قابلیت هایی را بازنمایی می کنند؟ همچنین این اسناد چه چالش ها، بحران زاها و مسائلی را برجسته کرده اند؟ درنهایت، خبرگان برای کدام یک از این مقوله ها اولویت بیشتری قایل اند؟ روش گردآوری داده ها اسنادی و روش تحلیل آنها وزن دهی و اولویت سنجی با آزمون فریدمن و سپس سناریونویسی بود. در این پژوهش اکتشافی ابتدا پنج سند کلیدی که حاوی جهتگیری ها و مطالب مهمی در زمینه عوامل مؤثر بر آینده علوم، تحقیقات و فناوری در ایران بود، بررسی و گویه های مهم و مرتبط با آنها استخراج شد. پرسشنامه‌ای با الهام از ادبیات و گزاره های موجود در این گزارش های سیاستی تهیه شد و در اختیار تعدادی از متخصصان آموزش عالی قرار گرفت. سپس آزمون فریدمن برای رتبه‌بندی عوامل انجام شد. در ادامه عواملی که بالاترین رتبه ها را داشتند، شناسایی و با عطف توجه به آنها چهار سناریو برای آینده آموزش عالی، علم و فناوری ساخته شد. در انتها این سناریوها بر اساس میانگین وزنی اولویت بندی و سناریوی مرجح آشکار شد. با استفاده از نظرهای گروهی از خبرگان سناریوها از نظر امکان تحقق و باورپذیری، انطباق با واقعیات کشور، مزایا و ریسک ها و پیامدها ارزیابی شد. یافته های این مطالعه اکتشافی پس از شناسایی و اولویت بندی پیشران ها و پسران ها و ارزیابی چهار سناریوی روایت شده، نشان داد که سناریوی تقویت و تثبیت و در مرحله دوم سناریوی توسعه همکارانه علم و فناوری امکان تحقق و باورپذیری بیشتری دارند.

https://journal.irphe.ac.ir/article_732288_2454939f67c5ddf7301b130367fbf32d.pdf

مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 Higher Education, Migration, and Unemployment: A Comparative Analysis of Iran and Regional Countries تحصیلات، مهاجرت و بیکاری: نگاهی به آموزش عالی در ایران و برخی کشورهای منطقه 29 49 732289 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.2 FA قاسم آزادی احمدآبادی استادیار، گروه پژوهشی ارزیابی سیاست‌ها و پایش علم، فناوری و نوآوری، مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران 0000-0002-3610-2573 Journal Article 2025 07 01 Higher education, as the most influential institution responsible for achieving national development goals, should critically evaluate its programs, policies, and structures while leveraging the successful experiences of other countries. This study examines university education in Iran and selected regional countries from economic, educational, and social perspectives. This applied research adopts a descriptive-analytical approach, utilizing cross-sectional data from 2014 to 2023. The study employs secondary data analysis, relying on statistics and information from national and international institutions. The research focuses on Iran, Saudi Arabia, Turkey, Pakistan, and the United Arab Emirates (UAE). In all studied countries (except for minor fluctuations), the share of higher education expenditure in GDP has generally declined. The UAE exhibits the highest fluctuations in net higher education enrollment, reflecting rapid policy shifts. In contrast, Pakistan and Saudi Arabia show the most stable trends, while Iran and Turkey have experienced declines since 2019. The highest unemployment rates are observed in Iran, followed by Turkey, Pakistan, Saudi Arabia, and the UAE. The UAE and Saudi Arabia lead in attracting foreign students, indicating active university internationalization policies and investments in globally competitive higher education. Conversely, Iran and Pakistan have the lowest rates, likely due to political-economic constraints and inadequate infrastructure for international students. In Saudi Arabia and the UAE, strong correlations exist between higher education budgets, enrollment rates, immigration policies, and unemployment reduction. In Iran and Turkey, enrollment and unemployment are closely linked, yet policies have failed to curb unemployment effectively. Pakistan shows no significant relationship between these variables. The interplay between higher education and economic indicators is heavily influenced by national policy frameworks. Countries with cohesive strategies (e.g., Saudi Arabia and the UAE) demonstrate greater success, whereas others face structural inefficiencies. Key recommendations include: reforming higher education to align with labor market demands; supporting startups and private-sector collaboration; developing national employment policies through university-industry partnerships; diversifying economies to reduce reliance on natural resources; and fostering innovation-driven industries. آموزش عالی، به‌عنوان اثرگذارترین نهاد مسئول در دستیابی به اهداف توسعه ملی، باید در برنامه‌ها، سیاست‌ها و ساختارهای خود بازنگری کند و از تجارب موفق سایر کشورها نیز بهره گیرد. هدف پژوهش بررسی تحصیلات دانشگاهی در کشور ایران و برخی از کشورهای منطقه از جنبه‌های اقتصادی، آموزشی و اجتماعی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، جزء مطالعات توصیفی تحلیلی است. داده‌ها به صورت مقطعی برای بازه 2014 تا 2023 در نظر گرفته شد. پژوهش با روش تحلیل داده‌های ثانویه انجام شد و متکی به تحلیل آمار و اطلاعاتی است که از نهادهای ملی و بین‌المللی حاصل شد. جامعه پژوهش کشورهای ایران، عربستان سعودی، ترکیه، پاکستان و امارات متحده عربی هستند. در تمام کشورها، بجز نوسانات جزئی، روند کلی سهم بودجه آموزش عالی از GDP کاهشی است. کشور امارات بیشترین نوسان را از نظر نرخ خالص ثبت ‌نام در آموزش عالی دارد که نشان‌دهنده تحولات سریع در سیاست‌های آموزش عالی این کشور است. کشورهای پاکستان و عربستان پایدارترین روندها را تجربه کرده‌اند. کشورهای ایران و ترکیه کاهش پس از سال ۲۰۱۹ را پشت سر گذاشته‌اند. بالاترین نرخ بیکاری به ترتیب مربوط به کشورهای ایران، ترکیه، پاکستان، عربستان و امارات است. کشورهای امارات و عربستان بالاترین جذب دانشجوی خارجی را دارند که نشان‌دهنده سیاست‌های فعال بین‌المللی‌سازی دانشگاه‌ها و سرمایه‌گذاری در آموزش عالی جذاب برای خارجیان است. کشورهای ایران و پاکستان کمترین نرخ را دارند که احتمالاً به دلیل محدودیت‌های سیاسی/اقتصادی و ضعف زیرساخت‌های پذیرش دانشجوی بین‌المللی است. کشورهای عربستان و امارات روابط قوی و معنادار بین بودجه، ثبت‌ نام، مهاجرت و کاهش بیکاری دارند. در کشورهای ایران و ترکیه رابطه قوی بین ثبت ‌نام و بیکاری وجود دارد، اما سیاست‌ها نتوانسته‌اند بیکاری را کاهش دهند. برای کشور پاکستان هیچ رابطه معناداری بین متغیرها یافت نشد. ارتباط بین شاخص‌های آموزشی و اقتصادی به سیاست‌های کلان هر کشور بستگی دارد. کشورهایی که سیاست‌های یکپارچه دارند، موفق‌تر عمل کرده، در حالی که سایر کشورها با چالش‌های ساختاری مواجهاند. اصلاح نظام آموزش عالی برای تطبیق با نیازهای صنعت، حمایت از استارت‌آپ‌ها و بخش خصوصی، طراحی سیاست‌های ملی اشتغال با مشارکت بخش خصوصی و دانشگاه‌ها و کاهش وابستگی به منابع طبیعی و توسعه صنایع نوین از جمله راهبردهای مؤثر در این زمینه است.

https://journal.irphe.ac.ir/article_732289_a3f2d4031354b68b1f8fba3fb667687c.pdf

مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 University Social Responsibility: Identifying and Classifying Indicators through Confirmatory Factor Analysis مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌ها: شناسایی و دسته‌بندی شاخص‌ها با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی 51 67 732400 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.3 FA میترا موبد استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. 0000-0002-8347-8434 علیرضا فاضلی ورزنه دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی صنایع، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران. 0000-0003-2059-3053 علی نادی زاده اردکانی دانشیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. 0000-0003-2059-3053 Journal Article 2025 02 04 One of the main missions of universities is to contribute to the development and transformation of societies through education and research as two key axes of their responsibility. The connection and communication between the university and society - at the local, national and international levels - strengthens this issue and lays the groundwork for the promotion of the university social responsibility. The university social responsibility plays a role not only in recognizing environmental issues and challenges, but also provides the possibility of providing practical solutions to the needs of society. However, one of the main challenges in this area is that it is not clear how to classify and evaluate the indicators of university social responsibility. This study, using the confirmatory factor analysis, has presented a comprehensive model for classifying the indicators of social responsibility of universities. The results obtained show that the Confirmatory Factor Analysis can be classified into seven main axes: social development, environmental institution, ethical issues, human development, scientific-cultural, partnership, and research affairs. Each of these components has subsets that are presented in the final research model. This model can be created to assess and evaluate the social status of universities and also be used in reforming higher education policymaking pathways. امروزه، یکی از رسالت‌های اصلی دانشگاه‌ها کمک به توسعه و تحول جوامع از طریق آموزش و پژوهش به عنوان دو محور کلیدی مسئولیت آنهاست. تعامل و ارتباط مؤثر میان دانشگاه و جامعه - در سطوح محلی، ملی و بین‌المللی- موجب تقویب این رسالت و زمینه‌ساز ارتقای مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌ها می‌شود. مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌ها نه‌تنها در شناخت مسائل و چالش‌های محیطی نقش مؤثری دارد، بلکه امکان ارائه راهکارهای کاربردی مبتنی بر نیازهای جامعه را نیز فراهم می‌کند. با همه اینها، یکی از چالش‌های اصلی این حوزه نبود چارچوب علمی دقیق برای طبقه‌بندی و ارزیابی شاخص‌های مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌هاست. در این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل عاملی تأییدی، یک مدل جامع برای دسته‌بندی شاخص‌های مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌ها ارائه شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌ها در هفت مؤلفه اصلی توسعه اجتماعی، اقدامات زیست‌محیطی، مسائل اخلاقی، توسعه انسانی، اقدامات علمی- فرهنگی، مشارکت و امور پژوهشی قابل دسته‌بندی است. هر یک از این مؤلفه‌ها زیرمجموعه‌هایی دارند که در مدل نهایی پژوهش ارائه شده‌اند. این مدل می‌تواند مبنایی برای ارزیابی و بهسازی وضعیت مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌ها محسوب و در تدوین راهبردهای سیاستگذاری آموزش عالی استفاده شود.

https://journal.irphe.ac.ir/article_732400_19d05dd76f888697f132a602962c4156.pdf

مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 Presenting a Pathology Model of Human Resource Management System Processes in Science and Technology Parks Affiliated with Universities in Tehran ارائۀ الگوی آسیب‌شناسی فرایندهای نظام مدیریت منابع انسانی پارک‌های علم‌ و فناوری دانشگاه‌های شهر تهران 69 87 729600 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.4 FA مهوش خسروی دانشجوی دکتری آموزش عالی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0009-0005-0951-8871 غلامرضا شمس مورکانی دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران اباصلت خراسانی دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران محمد صادق خیاطیان استادیار گروه سیاستگذاری علم و فناوری، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 02 15 Human resource management (HRM) in academic science and technology parks (STPs) plays a vital role in fostering the growth and advancement of these institutions. This study aimed to develop and validate a pathology model of the HRM system processes in STPs affiliated with universities in Tehran. The present research is applied-developmental in purpose and descriptive-survey in data collection methodology. A mixed-methods exploratory research design was employed to achieve the objectives. The participants of the qualitative part comprised HRM experts, managers, and specialists from Tehran's academic STPs, with 12 individuals selected via purposive sampling. The population of quantitative part included managers, deputy managers, and HRM specialists from these STPs, with 96 participants chosen through convenience sampling. Data collection instruments consisted of semi-structured interviews and a researcher-developed questionnaire. Thematic analysis using MAXQDA software was applied for qualitative interview analysis, while partial least squares (PLS) regression via Smart PLS was utilized for quantitative analysis. Findings revealed that the pathology model comprises one primary level: process-related challenges. These include HRM pathologies in: Recruitment and selection, Training, Development, Performance management, Job analysis, Awareness-building and promotion, HR planning. The study concludes that STPs in Tehran universities face systemic HRM challenges, necessitating organizational transformation in this domain. مدیریت منابع انسانی در پارک‌های علم و فناوری دانشگاهی مسئولیتی حیاتی دارد که به توسعه و پیشرفت این اماکن کمک می‌کند. این مطالعه با هدف ارائه و اعتبارسنجی الگوی آسیب شناسی فرایندهای نظام مدیریت منابع انسانی پارک‌های علم ‌و فناوری دانشگاه‌های شهر تهران صورت گرفت. مطالعۀ حاضر از نظر هدف پژوهش کاربردی- توسعه‌ای و از نظر شیوۀ گردآوری داده‌ها توصیفی-پیمایشی بود. برای دستیابی به هدف از طرح پژوهش آمیخته اکتشافی استفاده شد. جامعۀ مشارکت‌کنندگان بخش کیفی شامل خبرگان، مدیران و کارشناسان منابع انسانی پارک‌های علم و فناوری دانشگاهی شهر تهران بود که 12 نفر با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. جامعۀ آماری در بخش کمّی شامل مدیران، معاونان و کارشناسان منابع انسانی پارک‌های علم و فناوری دانشگاهی شهر تهران بود که 96 نفر با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبۀ نیمه‌ساختارمند و پرسشنامۀ محقق‌ساخته بود. برای تحلیل مصاحبه‌های تخصصی از روش تحلیل مضمون و نرم افزار MAXQDA و در بخش کمّی از روش حداقل مربعات جزئی و نرم‌افزار Smart PLS استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که بر اساس این الگو آسیب‌ها در این مدل حاوی یک سطح اصلی است. سطح اصلی آسیب‌های فرایندی است و شامل آسیب‌های استخدام و گزینش منابع انسانی، آموزش منابع انسانی، توسعۀ منابع انسانی، مدیریت عملکرد منابع انسانی، تجزیه و تحلیل مشاغل، آگاهی‌بخشی و ارتقای منابع انسانی و برنامه ریزی منابع انسانی می‌شود. با جستاری در آسیب شناسی صورت‌گرفته می توان استناد کرد که پارک‌های علم ‌و فناوری دانشگاه های شهر تهران درمجموع، با مشکلاتی در مدیریت منابع انسانی دست و پنجه نرم می کنند و به تحول در این بخش از سازمان خود نیاز دارند.

https://journal.irphe.ac.ir/article_729600_5cdb25ebec759f72511e60b525f14741.pdf

مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 Evaluation of the Intended General Education Curriculum in Undergraduate Higher Education: A Qualitative Study from the Perspectives of Students and faculty members ارزشیابی برنامه درسی عمومی دوره کارشناسی: یک پژوهش کیفی از دیدگاه دانشجویان و اعضای هیئت علمی 89 110 724691 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.5 FA حجت پیرزادی استادیار، گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0000-0001-9138-1141 سید علی خالقی نژاد استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی. دانشگاه یزد، یزد، ایران. 0000-0002-8154-8048 Journal Article 2025 02 28 This study aimed to evaluate the intended general education curriculum in undergraduate education in Iran from the perspectives of students and faculty members. The research employed a qualitative program evaluation approach. A total of 11 faculty members specializing in general education curriculum and 31 undergraduate students from various academic disciplines at universities in Tehran were selected using purposive sampling. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis with a deductive approach. The evaluation of the intended general education curriculum based on the criteria of realism, advancement, adaptability, and scientific credibility revealed several key challenges, including the lack of accessible learning outcomes, inadequate content coverage, low student motivation and engagement, failure to foster independent and lifelong learning, misalignment between learning outcomes and stakeholder expectations, weak organization of infrastructural resources, and outdated learning objectives. Overall, revising the general education curriculum in Iranian higher education to address students' diverse academic and cultural needs and support their personal and social development could serve as a strategy for improving the quality of education, as recommended for policymakers and curriculum planners. این پژوهش با هدف ارزشیابی برنامه درسی قصدشده دروس عمومی دوره کارشناسی در کشور ایران از دیدگاه دانشجویان و اعضای هیئت علمی و با رویکرد ارزشیابی کیفی برنامه انجام شد. بدین منظور، تعداد 11 نفر از استادان برنامه درسی عمومی و تعداد 31 نفر از دانشجویان دوره کارشناسی در رشته های مختلف دانشگاهی در سطح دانشگاه‌های شهر تهران با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها با روش مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری و با روش تحلیل مضمون با رویکرد قیاسی تحلیل شد. تحلیل برنامه درسی عمومی قصدشده بر اساس شاخص‌های واقع بینانه بودن، پیشرفته بودن، سازگار بودن و اعتبار علمی نشان داد که نبود پیامدهای یادگیری دسترس پذیر، پوشش محتوایی نامتناسب، نبود انگیزه و اشتیاق در دانشجویان، ایجاد نشدن ظرفیت یادگیری مستقل و مادام العمر، ناهماهنگی میان پیامدهای یادگیری با نیازها و انتظارات ذینفعان آموزش، ضعف در سازماندهی منابع زیرساختی و به روز نبودن پیامدهای یادگیری از مهم ترین مسائل کنونی هستند. درمجموع، بازنگری برنامه درسی عمومی آموزش عالی ایران برای پاسخگویی به نیازهای متنوع علمی و فرهنگی دانشجویان در جهت رشد شخصی و اجتماعی می تواند به عنوان راهکاری برای ارتقای کیفیت آموزش از سوی سیاستگذاران و برنامه ریزان استفاده شود.

https://journal.irphe.ac.ir/article_724691_e34845cdae6971b2ff1a10733056c8b7.pdf

مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 Analysis of the Lived Experiences of Elite Migrant Students Regarding the Value Systems of Their Host Universities واکاوی تجارب زیسته دانشجویان نخبه مهاجر از نظام ارزشی دانشگاه های محل تحصیل 111 127 729584 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.6 FA مهدی تیکنی دانشجوی دکتری، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0003-8517-3313 محمدرضا نیلی احمدآبادی دانشیار، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-0211-4557 حمیدرضا صفوی استاد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-9233-9209 Journal Article 2025 03 06 Core and key values in every university are an inseparable part of academic culture. While values articulated in official university documents represent one dimension, another dimension consists of the values perceived and experienced by students. The present study aims to explore the value system perceived by elite international students by analyzing their lived experiences within the universities they attend. This research is qualitative in nature and follows an interpretative phenomenological approach. Data were collected through semi-structured interviews with 10 elite international students, and thematic analysis was employed for data analysis. Based on the framework proposed by Attride-Stirling, the analysis was conducted at three levels: basic themes, organizing themes, and global themes. The overarching global theme of "experienced university values" encompassed four organizing themes: scientific and research values, educational and learning values, social and relational values, and economic and career-oriented values. The findings of this study revealed a relative alignment between the values perceived by students and those articulated in the official documents of selected universities. In this regard, it is recommended that universities in Iran operationalize key values identified in this research—such as emotional support for students, stronger university–industry collaboration, diverse learning models, and the efficiency and quality of research—in order to bridge existing gaps and enhance the overall academic environment. ارزش های محوری و کلیدی در هر دانشگاه جزء جدایی ناپذیر فرهنگ دانشگاهی محسوب می شود. بررسی ارزش های مطرح شده در اسناد دانشگاهی از یک سو و از سوی دیگر، ارزش های ادراک شده و تجربه شده توسط دانشجویان اهمیت دارد. پژوهش حاضر با واکاوی تجارب زیسته دانشحویان نخبه مهاجرت کرده از کشور، به دنبال یافتن نظام ارزشی ادراک شده توسط آنان در دانشگاه های محل تحصیل شان است. پژوهش حاضر کیفی و از نوع مطالعات تفسیری اساسی است. برای جمع آوری داده ها با 10 نفر از دانشجویان نخبه مهاجر مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون بهره گرفته شد. در پژوهش حاضر تحلیل مضامین بر اساس دیدگاه آتراید- استرلینگ در سه سطح مضمون های پایه، مضمون های سازمان دهنده و مضمون های فراگیر صورت گرفت. ارزش های تجربه شده دانشگاهی به عنوان مضمون فراگیر و اصلی شامل چهار مضمون سازمان دهنده ارزش های علمی و پژوهشی، ارزش های آموزشی و یادگیری، ارزش های اجتماعی و ارتباطی و ارزش های اقتصادی و شغلی تحلیل شد. یافته های پژوهش نشان داد که بین ارزش های ادراک شده توسط دانشجویان و ارزش های مطرح شده در اسناد دانشگاهی منتخب همسویی نسبی وجود دارد. در این خصوص، عملیاتی ساختن ارزش هایی مانند پشتیبانی عاطفی دانشجویان، ارتباط با صنعت، تنوع الگوهای یادگیری و کارآمدی و کیفیت پژوهش ها که از یافته های این پژوهش است، در دانشگاه های کشور پیشنهاد می شود.

https://journal.irphe.ac.ir/article_729584_0d58776c1e0dc0f713f43de47f962a08.pdf

مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 Minimalism and Its Implications in the Curriculum مینیمالیسم و دلالت‌های آن در برنامه درسی 129 142 730948 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.7 FA حسن ضابط دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. 0000-0002-9309-088X محسن آیتی دانشیار گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. 0000-0001-5864-5846 Journal Article 2025 04 30 Minimalism is a multifaceted concept whose definitions and applications vary depending on context. The aim of this study is to examine the theoretical implications of minimalism for designing curriculum components in higher education. This research adopts a qualitative approach grounded in the speculative essay methodology—a strategy that enables conceptual analysis and creative synthesis of theoretical foundations through critical reflection. Data were collected through the “documentary review” method, drawing upon sources in philosophy, aesthetics, psychology, and sociology related to minimalism. The extracted concepts were then analyzed in connection with curriculum elements. The results indicate that, from a minimalist perspective, educational objectives should be selected, purposeful, and meaningful rather than vague and conventional. Curriculum content requires restructuring and the elimination of redundant information to enhance the conceptual continuity of learning. Teaching methods should align with the design of activities that foster independent learning while avoiding extraneous cognitive load. Finally, assessment practices should shift from purely quantitative testing toward meaningful and qualitative evaluations such as portfolios, self-assessment, and learner narratives. Minimalism can serve as a critical and theoretical framework for improving quality, enhancing meaning, and increasing clarity in curriculum planning. However, its effective implementation within Iran’s higher education system requires confronting challenges such as institutional resistance, traditional evaluation structures, and dominant quantitative mindsets. This approach may help counteract the excessive expansion of content and unnecessary teaching practices, transforming the learning environment into a meaningful and learner-centered space. مینیمالیسم یا ساده‌گرایی مفهومی چندوجهی است که بسته به زمینه‌، تعاریف و کاربردهای متنوعی دارد. هدف پژوهش، واکاوی دلالت‌های نظری مینیمالیسم در طراحی عناصر برنامۀ درسی آموزش عالی است. این مطالعه کیفی و مبتنی بر رویکرد جستار نظرورزانه بود؛ رویکردی که امکان تحلیل مفهومی و تلفیق خلاقانۀ مبانی نظری را با تبیین انتقادی فراهم می‌آورد. داده‌ها با استفاده از روش «بررسی مستندات» گردآوری شد و شامل منابعی در حوزه‌های فلسفه، زیبایی‌شناسی، روانشناسی و جامعه‌شناسی مرتبط با مینیمالیسم بود. سپس مفاهیم استخراج‌شده در پیوند با عناصر برنامۀ درسی بررسی شدند. نتایج نشان داد که از منظر مینیمالیستی، اهداف آموزشی باید به‌جای کلی‌گویی‌های متداول، گزینش‌شده، هدفمند و معنادار باشند. محتوای درسی نیازمند بازچینش و حذف اطلاعات زاید است، به‌گونه‌ای که پیوستار مفهومی یادگیری تقویت شود. روش‌های تدریس نیز باید با طراحی فعالیت‌هایی برای یادگیری مستقل، در عین اجتناب از بار شناختی اضافه، هماهنگ باشند. درنهایت، در بخش ارزشیابی، تمرکز باید از سنجش‌های صرفاً کمّی به ارزیابی‌های کیفی و معنادار همچون نمونه‌کار، خودسنجی و روایت یادگیرنده منتقل شود. مینیمالیسم می‌تواند به‌مثابه چارچوبی نظری و انتقادی، در بهبود کیفیت، افزایش معنا و تقویت وضوح در برنامه‌ریزی درسی مؤثر واقع شود. با این حال، اجرای مؤثر آن در بافت آموزش عالی ایران مستلزم مواجهه با چالش‌هایی همچون مقاومت نهادی، ساختارهای ارزشیابی سنتی و نگرش‌های کمّی‌محور است. این رویکرد می‌تواند به مقابله با گسترش بی‌رویه محتوا و روش‌های غیرضروری در آموزش کمک و فضای یادگیری را به محیطی معنادار و یادگیرنده - محور تبدیل کند.

https://journal.irphe.ac.ir/article_730948_40180405a9eb6d0aec2a90f63a1ec7ac.pdf

مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 A systematic review of ethics in students' collaborative learning and identifying what ethics is in collaborative learning from the perspective of University of Tehrans’ students مرور نظام مند اخلاق و شناسایی چیستی آن در یادگیری مشارکتی از منظر دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران 143 164 734760 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.8 FA محمدرضا کرامتی استاد برنامه ریزی درسی، گروه روش ها و برنامه ریزی آموزشی و‌درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-7934-5471 خاتون علی پور دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه روش ها و برنامه ریزی آموزشی و‌ درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-3235-1887 سیده فاطمه زارع شیخکلائی دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه روش ها و برنامه ریزی آموزشی و‌ درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 05 11 Simply emphasizing collaborative learning does not guarantee its realization in higher education. Therefore, ethics in students' collaborative learning – as a mediating link for realizing collaborative learning in higher education – becomes important because collaborative learning is based on ethical principles that also ensure the effectiveness of collaborative learning. We conducted a review of the research literature in two separate stages to more accurately identify the research gap. Therefore, the research was conducted with a mixed-methods approach and with an applied purpose. Corresponding to the two questions, in the first objective, we sought a general understanding of ethics in students' collaborative learning, and therefore, we identified components related to ethics in students' collaborative learning in documents. In the second objective, we sought to identify the nature of ethics in collaborative learning from the perspective of graduate students at the University of Tehran to know what definition students participating in the research have of ethics in collaborative learning. Therefore, we raised two specific questions, using a systematic review method for the first question and a focus group research method for the second question. The systematic review was conducted using Wright et al.'s seven-stage method. From screening 4017 articles, 29 articles were selected, the analysis of which was classified with open and exploratory coding (over 1000 initial codes) into 4 main themes and 15 sub-themes. In the focus group, we interviewed 12 master's and doctoral students from the Faculty of Psychology and Educational Sciences at the University of Tehran. The answer to the second question was classified into 47 sub-themes and 15 main themes. In the review section, we had a more comprehensive look at the definition of ethics in collaborative learning, which included the definition, theoretical foundations, communication, challenges, and solutions of ethics in collaborative learning. In the focus group finding, we examined ethics in collaborative learning from the perspective of educational science students (because it had received less attention in the reviewed articles). The finding of the second question showed that students emphasized the sharing of knowledge and the absence of scientific stinginess. صرف تأکید بر یادگیری مشارکتی موجب تحقق آن در آموزش عالی نمی‌شود. ازاین‌رو، اخلاق در یادگیری مشارکتی دانشجویان- به‌عنوان حلقۀ میانجی تحقق یادگیری مشارکتی در آموزش عالی- اهمیت پیدا می‌کند؛ چرا که یادگیری مشارکتی مبتنی بر اصول اخلاقی‌ای است که اثربخشی یادگیری مشارکتی را تضمین می‌کنند. در این پژوهش بررسی پیشینۀ پژوهشی در دو مرحلۀ جداگانه انجام شد تا خلأ پژوهشی دقیق‌تر دیده شود. پژوهش با رویکرد چندروشی و با هدف کاربردی انجام شد. متناظر با دو سؤال، هدف اول فهم کلی از اخلاق در یادگیری مشارکتی دانشجویان بود و مؤلفه‌های مربوط به اخلاق در یادگیری مشارکتی دانشجویان در اسناد شناسایی شد. هدف دوم شناسایی چیستی اخلاق در یادگیری مشارکتی از منظر دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران بود و اینکه دانشجویان مشارکت‌کننده در پژوهش چه تعریفی از اخلاق در یادگیری مشارکتی دارند. ازاین‌رو، دو سؤال جزئی مطرح شد. برای سؤال اول از روش مرور نظام مند و برای سؤال دوم از روش گروه کانونی بهره گرفته شد. مرور نظام مند با شیوۀ هفت مرحله‌ای رایت و همکاران انجام شد. از غربال 4017 مقاله، 29 مقاله انتخاب و تحلیل آنها با کدگذاری باز و اکتشافی (بالغ‌بر 1000 کد اولیه)، در 4 مضمون اصلی و 15 مضمون فرعی طبقه‌بندی شد. در گروه کانونی با 12 دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتری دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران مصاحبه شد. پاسخ سؤال دوم در 47 مضمون فرعی و 15 مضمون اصلی طبقه‌بندی شد. در بخش مروری، نگاه جامع‌تری به تعریف اخلاق در یادگیری مشارکتی شد که شامل تعریف، مبانی نظری، ارتباط، چالش‌ها و راهکارهای اخلاق در یادگیری مشارکتی می‌شد. در یافتۀ گروه کانونی، اخلاق در یادگیری مشارکتی از منظر دانشجویان علوم تربیتی بررسی شد. یافتۀ سؤال دوم نشان داد که دانشجویان بر اشتراک دانش و نداشتن بخل علمی تأکید کرده‌اند.

https://journal.irphe.ac.ir/article_734760_9e777543cce2f01d2d5324916dc47bbb.pdf

مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 Moving Beyond Mechanical Objectivity: Addressing the Challenges and Exploring Novel Solutions in Iranian University Admissions فراسوی عینیت مکانیکی: چالش‌های عینیت و راهکارهای نوین در پذیرش دانشجو 165 187 729749 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.9 FA مهدی کروندی رنانی دانشجوی دکتری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-8337-0749 کیوان صالحی دانشیار، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-8673-4248 ابراهیم خدایی استاد، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-5634-5003 Journal Article 2025 05 25 Extensive criticisms have been raised against Iran’s university admission system, prompting the addition of final examinations alongside the national entrance exam. Despite these changes, standardized testing remains central, driven by a commitment to objectivity and ethical impartiality. In this paper, we argue that the traditional conception of objectivity—specifically mechanical objectivity or the value-free ideal—assumes that test scores alone are sufficient for admission, creating serious challenges for the validity of entrance exams. Classical test theory, rooted in operationalism and aligned with mechanical objectivity, emphasizes reliability over validity, failing to distinguish between appropriate and inappropriate assessments. Consequently, mechanical objectivity alone cannot ensure justice or epistemic integrity. Drawing on Daston and Galison’s work, we highlight the need for additional epistemic virtues such as truth-to-nature and trained judgment. Latent variable models, which aim to uncover the underlying essence of phenomena, are presented as alternatives to classical test theory. Furthermore, trained judgment leverages expert evaluation to offer a more holistic view of student abilities. Recent perspectives also frame objectivity as context-sensitive and goal-oriented. Therefore, redefining objectivity in university admissions requires identifying clear social and academic goals and designing evaluations accordingly. Ultimately, we propose a hybrid framework that integrates latent variable-based assessments with expert-driven processes, aiming to create a fairer, multidimensional, and more just admission model for Iran’s universities. در دهه‌های اخیر، نظام پذیرش دانشجو در کشور ایران با نقدهای گسترده‌ای مواجه شده است. اتکای صرف به آزمون‌های استاندارد شامل آزمون سراسری و آزمون‌های نهایی، که با منطق «عینیت مکانیکی» توجیه می‌شوند، موجب شده است تا عدالت آموزشی بیش از حد با استانداردسازی و یکسان‌سازی گره بخورد. در این مطالعه نشان داده شد که عینیت مکانیکی، هرچند با نیت حفظ بی‌طرفی و پایایی معرفت‌شناختی به کار گرفته می‌شود، به دلیل تبدیل نمره آزمون به شرط کافی پذیرش، به یک چالش جدی در رواسازی آزمون‌ها تبدیل شده است. به‌ویژه نظریه کلاسیک آزمون که با عملیات‌گرایی همریشه است، قادر به تمایز میان آزمون‌های مناسب و نامناسب نیست، چراکه پایایی به عنوان اصلی‌ترین مفهوم در این نظریه مستقل از روایی آزمون است. در پاسخ به این محدودیت‌ها، در این مطالعه سه برهان اصلی مطرح شد. نخست، با تکیه بر دیدگاه «حقیقتِ طبیعت» نشان داده‌ شد که مدل‌های متغیر مکنون، همچون نظریه سؤال‌پاسخ، با اتکا بر کشف ذات پدیده‌ها می‌توانند چارچوبی کارآمدتر برای آزمون‌سازی فراهم کنند و از محدودیت‌های نظریه کلاسیک آزمون فراتر روند. دوم، با ارجاع به «قضاوت تمرین‌شده» استدلال شد که تخصص انسانی و مهارت‌های تفسیری ارزیابان باید بخشی جدایی‌ناپذیر از فرایند پذیرش باشند، زیرا عوامل کیفی همچون انگیزه، زمینه اجتماعی و توانایی‌های بالقوه دانشجو را نمی‌توان صرفاً از طریق آزمون‌ها و رویه‌های استاندارد بازنمایی کرد. سوم، با پذیرش دیدگاه‌های نوین فلسفه علم، عینیت به‌عنوان یک مفهوم وابسته به اهداف و موقعیت بازتعریف شد؛ یعنی عدالت در پذیرش دانشجو فقط با کمّی‌سازی معیارها محقق نمی‌شود، بلکه مستلزم تعریف روشن اهداف اجتماعی و دانشگاهی و تلاش برای تحقق آنهاست. در بخش انتهایی، یک چارچوب ترکیبی پیشنهاد شده است که آزمون‌های مبتنی بر نظریه متغیر مکنون را با فرایندهای متخصص‌محور ادغام می‌کند. چنین مدلی، ضمن حفظ حداقلی از استانداردسازی، امکان ارزیابی کل‌نگر و عادلانه‌تر داوطلبان را فراهم می‌آورد. بدین ترتیب، نظام پذیرش دانشجو در کشور ایران می‌تواند از سلطه تک‌بعدی عینیت مکانیکی عبور و به سوی الگویی چندبعدی، معتبرتر و سازگارتر با نیازهای علمی و اجتماعی جامعه ایرانی حرکت کند.

https://journal.irphe.ac.ir/article_729749_849fcc5f3bb862657170abb16b8166fb.pdf

مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 2 2026 07 01 Hybrid MOOCs and the Future of Learning in the Age of Artificial Intelligence: Analysis and Identification of the Components of Students’ Learning Ecology هیبریدموک و آینده یادگیری در عصر هوش مصنوعی: تحلیل و شناسایی اجزای زیست بوم یادگیری دانشجویان 189 206 730547 10.61838/KMAN.IRPHE.32.2.10 FA فاطمه شرزه‌ئی دانش‌آموخته دکتری دانشگاه پیام نور، تهران، ایران، صندوق پستی 4697-19395، تهران، ایران 0009-0006-4305-8001 مرجان معصومی فرد دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور (PNU)، صندوق پستی 4697-19395، تهران، ایران 0000-0002-1780-2064 نازیلا خطیب زنجانی دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور (PNU)، صندوق پستی 4697-19395، تهران، ایران 0000-0002-9844-5563 نصیبه پوراصغر استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور (PNU)، صندوق پستی 4697-19395، تهران، ایران 0000-0001-7050-0842 محمدرضا سرمدی استاد، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور (PNU)، صندوق پستی 4697-19395، تهران، ایران. 0000-0001-8832-7507 Journal Article 2025 06 17 Hybrid MOOCs, as a blended educational technology, provide a suitable platform for the application of artificial intelligence in higher education. This study was conducted with the aim of identifying the components of the students’ learning ecology in Hybrid MOOCs, using an inductive qualitative content analysis approach. The research population consisted of electronic documents and expert interviews; through purposive sampling, 41 studies and 7 experts were selected, and the data were collected. The data collection instruments were note-taking and semi-structured interviews. The data were coded and analyzed using MaxQDA software. The findings indicated that the six main categories of the students’ learning ecosystem include audience preparation, interactions, evaluation, course management, content management, and support, all of which can be effectively enhanced by artificial intelligence tools. Thus, Hybrid MOOCs, as a blended educational technology, provide an appropriate foundation for integrating artificial intelligence into higher education. It is recommended that macro-level educational policies be designed in such a way that the use of artificial intelligence is considered not merely as an auxiliary tool but as an integral part of the architecture of the learning ecosystem, with the necessary legal and infrastructural frameworks developed for its expansion. هیبرید موک به‌عنوان یک فناوری آموزشی ترکیبی، زمینه مناسبی برای به‌کارگیری هوش مصنوعی در آموزش دانشگاهی فراهم می‌آورد. این پژوهش با هدف شناسایی مؤلفه‌های زیست‌بوم یادگیری دانشجویان در هیبرید موک‌ها و با رویکرد تحلیل محتوای کیفی استقرایی انجام شد. جامعه آماری شامل اسناد الکترونیکی و مصاحبه با خبرگان بود که با نمونه‌گیری هدفمند، ۴۱ پژوهش و ۷ خبره انتخاب و داده‌ها گردآوری شد. ابزار گردآوری داده‌ها فیش‌برداری و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود. داده‌ها پس از کدگذاری با نرم‌افزار MaxQDA تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که شش مقوله اصلی زیست بوم دانشجویان شامل آماده‌سازی مخاطب، تعاملات، ارزشیابی، مدیریت دوره، مدیریت محتوا و پشتیبانی است که در تمام آنها ابزارهای هوش مصنوعی می‌توانند نقشی مؤثر داشته باشند و هیبرید موک به‌عنوان یک فناوری آموزشی ترکیبی زمینه مناسبی را برای به‌کارگیری هوش مصنوعی در آموزش دانشگاهی فراهم می‌آورد. لازم است سیاست‌های کلان آموزشی به‌گونه‌ای تدوین شود که کاربست هوش مصنوعی نه صرفاً به‌عنوان ابزار کمکی، بلکه به‌عنوان بخشی از معماری زیست‌بوم یادگیری در نظر گرفته و بستر قانونی و زیرساختی لازم برای توسعه آن فراهم شود.

https://journal.irphe.ac.ir/article_730547_9a8b6aa5109e691b5bf6494bd26214b3.pdf