مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 3 2026 09 23 Identification and Validation of Key Digital Literacy Indicators among Faculty Members for Ensuring the Quality of Online Education شناسایی و اعتباریابی شاخص‌های کلیدی سواد دیجیتال اعضای هیئت علمی در تضمین کیفیت آموزش آنلاین 153 173 735136 FA نادر حیدری رضی آباد دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0002-9463-0075 رضا سرباز مرادلو کارشناسی ارشد آموزش و بهسازی منابع انسانی، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0009-0008-5211-2684 علی خالق خواه استاد، گروه آموزش علوم‌تربیتی، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0001-9651-1320 ابراهیم طاهری نمهیل دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، دانشکده روانشناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-5499-2787 Journal Article 2025 08 09 The purpose of this study was to identify and validate key indicators of digital literacy among faculty members in ensuring the quality of online education. The research was applied in purpose, mixed-method in nature, and sequential exploratory in design. In the qualitative phase, thematic analysis was conducted with 14 faculty members holding doctoral degrees in Higher Education Management and Distance Education, selected through purposive theoretical sampling. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed using three-step coding (open, axial, selective). The quantitative phase employed a descriptive-correlational method involving all 376 faculty members of Mohaghegh Ardabili University in 2025, using a census sampling method. Data were collected through a researcher-made questionnaire based on qualitative findings and analyzed using confirmatory factor analysis within a structural equation modeling (SEM) framework. Overall, the key digital literacy indicators of faculty members for ensuring online education quality were categorized and validated under five components: educational technology, instructional design, information management, effective interaction, and professional ethics. Based on the findings, identifying and validating these indicators can enhance the quality of online education and improve the effectiveness of teaching–learning processes. Integrating these indicators into educational planning can foster faculty professional development and ensure sustainable quality in virtual education. <span lang="FA">هدف پژوهش حاضر شناسایی و اعتباریابی شاخص‌های کلیدی سواد دیجیتال اعضای هیئت علمی در تضمین کیفیت آموزش آنلاین بود. تحقیق از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت داده‌ها آمیخته و از نظر شیوه اجرا متوالی اکتشافی بود. در بخش کیفی روش پژوهش تحلیل مضمون بود. جامعه آماری بخش کیفی استادان حوزه علوم ‌تربیتی با مدرک تخصصی دکتری در رشته‌های مدیریت آموزش عالی و برنامه‌ریزی آموزش از راه دور بودند. حجم نمونه بر اساس اصل اشباع نظری تعداد 14 نفر تعیین شد و افراد با استفاده از روش نمونه‌گیری نظری هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود. داده‌های کیفی با استفاده از روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند. روش بخش کمّی نیز توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری بخش کمّی کلیه استادان دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1404 بودند. حجم جامعه آماری 376 نفر بود که با توجه به محدود بودن آن، کلیه استادان به­عنوان نمونه آزمودنی‌های بخش کمّی با استفاده از روش نمونه‌گیری غیرتصادفی تمام‌شماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته بر مبنای یافته‌های بخش کیفی بود. برای تحلیل داده‌های کمّی از تحلیل عاملی تأییدی در مدل معادلات ساختاری (</span><span dir="LTR">SEM</span><span lang="FA">) استفاده شد. درمجموع، شاخص‌های کلیدی سواد دیجیتال اعضای هیئت علمی در تضمین کیفیت آموزش آنلاین با پنج مؤلفه فناوری آموزشی، طراحی آموزشی، مدیریت اطلاعات، تعاملات مؤثر و اخلاق حرفه‌ای دسته‌بندی و اعتباریابی شدند. بر اساس یافته‌ها، شناسایی و اعتباریابی شاخص‌های کلیدی سواد دیجیتال اعضای هیئت علمی می‌تواند به بهبود کیفیت آموزش آنلاین و ارتقای اثربخشی فرایندهای یاددهی</span><span lang="FA">– </span><span lang="FA">یادگیری کمک کند. به‌کارگیری این شاخص‌ها در برنامه‌ریزی آموزشی زمینه‌ساز توسعه حرفه‌ای استادان و تضمین کیفیت پایدار در آموزش مجازی خواهد بود.</span> https://journal.irphe.ac.ir/article_735136_e0b876c169c86228d5dac179a4334d50.pdf