مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی 1021-5107 32 3 2026 09 23 Exploring Student Teachers’ Perceptions of Artificial Intelligence Adoption: Fears and Hopes واکاوی دیدگاه دانشجومعلمان درباره پذیرش هوش مصنوعی؛ بیم‌ها و امیدها 135 151 733890 FA عباس رمضانی استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 0000-0002-1634-3708 مریم سادات قریشی خوراسگانی دانشیار، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0001-6210-134X معصومه شریفی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 08 27 The integration of Artificial Intelligence (AI) into the teaching–learning process has brought about significant transformations. Student teachers’ perceptions toward AI-based educational technologies can profoundly influence their future implementation of these tools and the learning outcomes of their students. Therefore, examining their views on AI adoption is essential. This qualitative, exploratory study aimed to analyze the perceptions of student teachers regarding AI adoption. The target population consisted of student teachers at Farhangian University in Zanjan Province. Through purposive sampling, 21 participants were interviewed until data saturation was achieved. The interviews were analyzed using thematic analysis, resulting in the identification of 11 main themes. Data trustworthiness was ensured via participant and peer review. A total of 120 initial codes were identified-61 related to fears and 59 to hopes concerning AI adoption. The extracted fears were categorized into six themes: teaching–learning domain, ethical issues, individual skills and characteristics, higher authorities, financial–infrastructural issues, and digital divide. The hopes were categorized into five themes: teaching–learning domains, management, planning, organization, and supervision. Consequently, AI possesses transformative potential for the educational system and can fulfill multiple roles that simultaneously evoke hope and apprehension among student teachers. Therefore, the findings can assist policymakers, educational planners, and Farhangian University in preparing future teachers for intelligent, critical, and human-centered interaction with emerging technologies by designing targeted training courses, establishing ethical frameworks, and providing practical learning environments. <span lang="AR-SA">استفاده از هوش مصنوعی</span> <span lang="AR-SA">در فرایند یاددهی-یادگیری تحولات چشمگیری را به همراه داشته است. از طرفی، دیدگاه دانشجومعلمان درخصوص فناوری‌های یاددهی- یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند بر نحوه به‌کارگیری این ابزارها در آینده کاری و نتایج یادگیری دانش‌آموزان تحت فرایند یاددهی-یادگیری تأثیر بسیاری داشته باشد؛ بنابراین، </span><span lang="FA">واکاوی</span><span lang="AR-SA"> دیدگاه‌های آنها درباره پذیرش هوش مصنوعی امری ضروری است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی دیدگاه دانشجومعلمان درباره پذیرش هوش مصنوعی و با رویکرد کیفی و روش اکتشافی انجام شد. جامعۀ هدف پژوهش دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان استان زنجان بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع با 21 نفر مصاحبه شد. مصاحبه‌ها به روش تحلیل مضمون تحلیل و 11 مضمون اصلی استخراج شد. اعتباربخشی داده‌ها با استفاده از بازبینی توسط مشارکت‌کنندگان و همتایان انجام گرفت. با واکاوی دیدگاه دانشجو معلمان درباره پذیرش هوش مصنوعی درمجموع، 120 کد استخراج شد که تعداد 61 کد به بیم‌ها و تعداد 59 کد به امیدهای دانشجومعلمان درخصوص پذیرش هوش مصنوعی اختصاص داشت. بیم‌های استخراج‌شده در 6 دسته شامل حوزه‌ یاددهی-یادگیری، مسائل اخلاقی، مهارت‌ها و ویژگی‌های فردی، نهادهای بالادستی، مسائل مالی </span><span lang="AR-SA">–</span><span lang="AR-SA"> زیرساختی</span><span lang="FA"> و</span><span lang="AR-SA"> شکاف طبقاتی و دیجیتالی دسته‌بندی شدند. امیدها نیز در 5 دسته شامل حوزه‌های یاددهی-یادگیری، مدیریت، برنامه‌ریزی، سازماندهی و نظارت دسته‌بندی شدند. می‌توان گفت که هوش مصنوعی ظرفیت دگرگون‌کننده‌ای برای نظام آموزشی دارد و می‌تواند نقش‌های متعددی ایفا کند که هم به امید در دانشجومعلمان منجر شود و هم آنها را در برابر هوش مصنوعی بیمناک کند. ازاین‌رو، کاربست یافته‌های این پژوهش می‌تواند به سیاستگذاران، برنامه‌ریزان آموزشی و دانشگاه فرهنگیان کمک کند تا با طراحی دوره‌های آموزشی هدفمند، ایجاد زیرساخت‌های اخلاقی و فراهم کردن محیط‌های یادگیری عملی، معلمان آینده را برای تعامل هوشمندانه، انتقادی و انسان‌محور با فناوری‌های نوظهور آماده سازند.</span> https://journal.irphe.ac.ir/article_733890_24fecd4c37e35c60f46a28386c8a9598.pdf