[صفحه اصلی ]   [Archive]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 24، شماره 3 - ( پاییز 1397 ) ::
جلد 24 شماره 3 صفحات 1-22 برگشت به فهرست نسخه ها
تأملی در فعالیت های علمی در دانشگاه ها از نگاه پیر بوردیو
دکتر محمد یمنی دوزی سرخابی
استاد گروه آموزش عالی، دانشگاه شهید بهشتی ، m.yamanidouzi@gmail.com
چکیده:   (508 مشاهده)
چه عنوانی می­ توان به پیر بوردیو داد؟ جامعه‌شناس، نظریه‌پرداز، کنشگر، ساختارگرا، کارکردگرا، محافظه‌کار و ... . چنین طبقه‌بندی‌هایی به جای روشن ساختن ابعاد شخصیت علمی و محتوای یافته‌های پژوهشی او، بیشتر آنها را پنهان می­ کند. واقعیت این است که بوردیو تلاش کرده است تا عامل به رابطه دیالکتیک نظر و عمل باشد. او با نقد «هژمونی تمامیت­ خواه عقل علمی» که آن را نمادی از «جاهلیت علمی» می­ داند، نظرهای روشنگرانه ­ای را در خصوص فعالیت­ های علمی دانشگاهیان با رویکردی نقادانه مطرح می­ کند. از نظر بوردیو لازم است پژوهش در فهم واقعیت‌های اجتماعی زمینه ­ای باشد، ولی چنین فهمی با موانعی روبه­ روست. این موانع کدام ­اند؟ او تسلط پژوهشگر بر رابطه «ذهنی با موضوع» و نیز توجه به «انسان‌شناسی ناخودآگاهی که متخصص آن را در فعالیت علمی خود به­ کار می‌گیرد» و نیز تعمق در «جهان اجتماعی‌ای که تخصص و متخصص را تولید می‌کند»، مهم می­ داند و آن را نوعی تأمل‌پذیری اصلاح‌طلبانه می‌داند که مسیر فهم را هموار می‌سازد. از جمله دستاوردهای اساسی پژوهش‌های بوردیو، آشکارسازی«منطق» کارکردهای درونی ساختار نظام­ های آموزشی به­ ویژه در کشور فرانسه و نیز چگونگی شکل‌گیری «خشونت نمادین» است. ولی با چه شیوه و چه مفاهیمی او توانست، به تعبیر ابن خلدون، «نقاب از چهره چنین حقیقتی بگشاید»؟ این کار بدون دوری از توهم مدرسی ممکن نبود. امروزه، چنین توهمی ناشی از سیطره پارادایم جزء­نگر ساده ­ساز و کاهنده است که نظام­ های دانشگاهی ما را تهدید می­ کند، اگر نگوییم که بر برخی از آنها سایه افکنده است. راه گریز از توهم دانایی و باورهای کاذب در مسیر اکتشافات علمی چیست؟ در این نوشتار تلاش شده است تا از نگاه بوردیو در فرمالیسم غالب در فعالیت ­های علمی در دانشگاه ­ها  تأمل شود، چون همان­ طور که بوردیو نوشته است، "تولید علم در معنای صوری آن می‌تواند سرپوشی برای فهم حقیقت» باشد. آنان که از نزدیک شاهد رویش و بیان افکار این دانشمند بودند ( و نگارنده این شانس را داشت که در جلسات درس ­های او در کلژ دو فرانس در اوایل دهه 80 حضور داشته باشد)، نیک می‌دانند که آنها ریشه در کنشگری و رویکرد تأمل­ پذیرانه او داشتند. امروزه، دیدگاه‌های بوردیو در جوامع علمی از جمله در ایران مطرح است (ولی بیشتر در "درس ­های" دانشگاهی و نه در کنشگری پژوهشی)! آیا آنها که راجع به بوردیو صحبت می‌کنند و نظرهای او را «درس» می‌دهند، از زمینه و چگونگی شکل‌گیری این نظرها آگاه­ اند؟ چنین آگاهی رویکرد مدرسی آنها را عمیقاً متحول خواهد کرد و آنها را در مسیر تأمل‌پذیری و نقادی از خود که بوردیو بر آنها تأکید داشت و گامی اساسی برای فهم می‌دانست، قرار خواهد داد. 
 
واژه‌های کلیدی: پیر بوردیو، فعالیت علمی، تأمل پذیری، خشونت نمادین، دانشگاه
متن کامل [PDF 317 kb]   (168 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشی | موضوع مقاله: سرمایه اجتماعی و فرهنگ دانشگاهی
دریافت: ۱۳۹۸/۷/۱۰ | ویرایش نهایی: ۱۳۹۸/۷/۱۰ | پذیرش: ۱۳۹۸/۷/۱۰ | انتشار: ۱۳۹۸/۷/۱۰ | انتشار الکترونیک: ۱۳۹۸/۷/۱۰
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Yemeni Douzzi Sorkhabi M. Reflection on academic activities at universities from the A perspective of Pierre Bourdieu. IRPHE. 2018; 24 (3) :1-22
URL: http://journal.irphe.ac.ir/article-1-3877-fa.html

یمنی دوزی سرخابی محمد. تأملی در فعالیت های علمی در دانشگاه ها از نگاه پیر بوردیو. فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی. 1397; 24 (3) :1-22

URL: http://journal.irphe.ac.ir/article-1-3877-fa.html



سال 24، شماره 3 - ( پاییز 1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3991